Prints zijn in de volgende formaten beschikbaar:
1 x 1 m (oplage 7)
30 x 30 cm (oplage 10)

Galerie Pennings / Eindhoven / 040 293 0270 / info@galeriepennings.com

INTERVIEW, geschreven door Robert Theunissen, in: Focus, nr.1 januari 2007, p. 30-34;

Ilse Schrama (1964) is van oorsprong neerlandica, maar besloot in 1993 om te gaan fotograferen. Inmiddels heeft zij fotodocumentaires gemaakt voor diverse opdrachtgevers, tijdschriften en instellingen en in 2005 bracht zij een boek uit over tempelleven in Laos. Religie, veranderingen in tijd en plaats en de manier waarop mensen daarmee omgaan zijn de constanten in haar documentaire werk. Daarnaast maakte zij onder de titel Eye Quote vrij werk met een tijdloos karakter dat als een iconische samenvatting van menselijke constanten overkomt.

In 2000 was Ilse Schrama een jaar lang de assistent van de beroemde National Geographic en Magnum-fotograaf Steve McCurry (zie Focus november 2005). Zij beheerde zijn archief en voerde onderhandelingen met klanten. Achteraf vindt ze dat ze veel heeft geleerd van het samenwerken met de bekende fotograaf. “Ik heb gezien hoe je een fotoreportage moet opbouwen en hoe je kunt zorgen voor een goede balans in je verhaal. Een goed uitgangspunt en idee zijn daarbij van wezenlijk belang en als je bezig bent moet je steeds reflecteren en evalueren om te kijken of je alles hebt of dat er nog iets ontbreekt. Steve staat bekend om zijn indrukwekkende, gelikte beelden, maar wat mij trof toen ik zijn archief leerde kennen is dat te volgen was hoe hard hij aan kwaliteitsverbetering heeft gewerkt. Twintig jaar geleden waren zijn foto’s veel minder goed en met vallen en opstaan is hij de laatste tien jaar veel beter geworden. Dat bracht zijn status in mijn ogen terug tot menselijke proporties en het inspireerde mij omdat ik besefte dat ik ook goed kon worden.”

Hoewel Ilse geen fervent wereldreizigster is, fotografeert zij voor haar opdrachtgevers regelmatig in het buitenland. In 2004 was zij voor Unicef in Laos op zoek naar een geschikt onderwerp voor een verhaal en stuitte daarbij op een tempel waar jonge monniken werden opgeleid. Ze fotografeerde er een paar dagen en toen haar zus, die vormgeefster is, de resultaten zag werd ze enthousiast en overtuigde Ilse ervan dat ze hier samen een boek van moesten maken. In 2005 verscheen het boek ‘Boeddhistisch tempelleven in Laos’, waarin het dagelijks leven van jonge monniken in Laos in al zijn aspecten is gedocumenteerd.

Een jaar later reisde Ilse door Myanmar en vroeg zich af waarom er in dat land relatief meer nonnen zijn dan in andere boeddhistische gemeenschappen. “Om het antwoord op die vraag te vinden besloot ik die nonnen op te zoeken en ze te fotograferen. Het leven in Myanmar is keihard en het klooster biedt veiligheid; daarom kiezen veel mensen voor het kloosterleven. Het land kent bovendien een lange religieuze traditie waarin zich altijd relatief veel nonnen hebben bewogen. Een andere reden waarom er veel nonnen zijn, is dat sommige vrouwen geloven dat ze in een vorig leven slecht zijn geweest en daarom als vrouw zijn gereïncarneerd. Door in te treden proberen ze het tij te keren.”

Ilse vertelt dit op neutrale toon en spreekt er bewust geen waardeoordeel over uit. “De Boeddhistische cultuur is voor een buitenstaander moeilijk te doorgronden en door je erin te verdiepen kom je erachter dat alles veel genuanceerder ligt dan je oorspronkelijk dacht. In de westerse media verschijnen vaak verhalen over de dictatuur en de schending van mensenrechten in Myanmar, maar de werkelijkheid is niet zo zwart-wit en zit ingewikkeld in elkaar. Het is te gemakkelijk om gebruiken uit andere culturen af te meten aan de westerse moraal en ze op basis daarvan te veroordelen. Een samenleving is langzaam gegroeid tot wat zij is en als je ze wilt veranderen kan dat volgens mij beter van binnenuit dan er met de westerse botte bijl doorheen te gaan, zoals nu bijvoorbeeld in Irak gebeurt. Activisme zit niet in mijn aard en ik fotografeer niet om zaken aan de kaak te stellen, maar om ze te begrijpen en te tonen. Ik ben dan ook niet politiek geëngageerd, maar menselijk geëngageerd en daarbij is nieuwsgierigheid mijn voornaamste drijfveer.”

Tussen haar opdrachten door maakt Ilse Schrama vrij werk. Zij werkt sinds 2003 aan de serie Eye Quote, een groeiend project waarvan hier beelden te zien zijn. “Mijn vrije werk lijkt meer geënsceneerd en geregisseerd dan mijn werk in opdacht, maar eigenlijk vind ik dat een schijnbare tegenstelling. Toen ik voor Steve McCurry werkte, wilde Boeing hem graag inhuren voor een reclamecampagne, maar ze vroegen zich daar af of hij wel kon ensceneren. Omdat hij in Tibet aan het werk was, kon ik hem niet bereiken en toen heb ik de mensen van Boeing één van zijn foto’s gestuurd waarvan ik wist dat hij volledig geënsceneerd was. Hij kreeg de opdracht, maar ik had het gevoel dat ik een beroepsgeheim had prijsgegeven. Eigenlijk is het vreemd dat ensceneren een groot taboe is. Elke fotograaf ensceneert een beetje, maar wil zijn werk doen overkomen als de onversneden waarheid. Waarom geven we niet gewoon toe dat we de werkelijkheid allemaal wel eens manipuleren?”

Aan de discussies over manipulatie in de fotojournalistiek, die sinds de opkomst en verspreiding van digitale fotografie sterker woeden, is te zien dat er nog geen consensus is over de manier waarop met manipulatie van de werkelijkheid moet worden omgegaan. Volgens Ilse komt dat doordat fotografie een jong medium is. “Ensceneren of documenteren kun je vergelijken met fictie en non-fictie in de literatuur. Dat zijn beide volwaardige genres en het is geen taboe om ze met elkaar te vermengen. In de fotografie is dat wel zo en daaraan kun je zien dat het medium nog niet is uitontwikkeld. Juist in die vermenging liggen interessante mogelijkheden die ontgonnen kunnen worden. Ik vind dat het gaat om wat je uitdraagt en niet om hoe je het doet.” 

Door het subtiele spel dat met werkelijkheid en verdichting wordt gespeeld in de serie Eye Quote trekken de beelden de aandacht, roepen vragen op en laten de beschouwer stilstaan bij het getoonde. Voor Ilse is het maken van geschikte beelden voor de serie een intuïtief proces en zij laat zich evenveel leiden door de werkelijkheid als dat zij die beïnvloedt. “Ik maak deze foto’s niet aan de lopende band. Ik verwerp veel ideeën en gooi beelden weg voordat er zich een foto aandient die wel in de serie past. Het zijn beelden van taferelen die ik vanuit mijn ooghoeken gewaar word en door ze met de camera in het centrum van de aandacht te brengen, citeer ik de werkelijkheid zoals ik haar zie. Vandaar de titel Eye Quote. Ik ben fotograaf geworden om dit soort beelden te kunnen maken.”

terug naar archief